| Proto-Polynesian Name |
Māori Name |
Species bearing Māori name |
| 1. P. Austronesian origin |
|
|
| *fara [1] |
whara
harakeke
pūwharawhara
kōwharawhara
wharariki
whararahi
|
Astelia spp.
Phormium tenax
Astelia banksii
Collospermum hastatum
Astelia banksii
Astelia solandri
Phormium cookianum
Phormium tenax |
|
|
|
| 2. P. Malayo-Polynesian |
|
|
| *futu [2] |
hutu
hutukawa |
Ascarina lucida Nothofagus fusca Nothofagus truncata
Metrosideros excelsa |
| *limu [2]~[3] |
rimu |
[seaweeds] Dacrydium cupressinum |
| *qufi [2] |
uwhi, uhi |
Dioscorea alata |
| *talo [2] |
taro |
Colocasia antiquora |
| *toa [2] |
toatoa |
Phyllocladus trichomanoides |
| *fau [2] |
whau |
Entelea arborescens
Pseudopanax arboreum |
| *futi [2] |
hutihuti |
[Variety of] Ipomoea batatas |
| *kie [2] |
*kiekie [8]~[2] |
Freycinetia banksii |
| *niu [2] |
niu |
[The name is remembered but its botanical associations are not.] |
| *kulu [2] |
kuru |
[Fruit tree in Hawaiki remembered in oral histories] |
| *piu [2] |
piupiu |
Pneumatopteris pennigera
Blechnum discolor
Blechnum procerum
Blechnum novaezelandiae
|
| *tī [2] |
*tī (tii) |
Cordyline australis [tī kouka]
Cordyline pumilo [tī koraha]
Cordyline banksii [tī ngahere, tī parae]
Cordyline fruticosa
[Cordyline rubra] |
| *kanawa [2] |
kanawa |
[Variety of] Ipomoea batatas |
| [Back to Introduction] |
|
|
|
|
|
| 3. P. Oceanic |
|
|
| *fue [3]~[8] |
hue |
Lagenaria siceraria |
| *kafika [3] |
kahika
kahika-
[see links opposite] |
Metrosideros excelsa
Leptospermum scoparium [kahikatoa]
Dacrycarpus dacrydioides [kahika, kahikatea]
Metrosideros fulgens [kahikahika]
Metrosideros robusta [rātā (flower)]
Libocedrus plumosaa [kahikawaka] |
| *kawaRi [3] |
kawa, kawakawa |
Macropiper excelsum |
| *kalaka [3] |
karaka |
Corynocarpus laevigata
Streblus heterophyllus [karakariki] |
| *tawa [3] |
tawa |
Beilschmiedia tawa |
| *pele [3] |
pere |
Alseuosmia macrophylla
Alseuosmia linarifolia |
| *rega [3] |
rengarenga |
Arthropodium cirratum |
| *pala [3] |
para |
Psitana salicina
Also tubers of various orchid, fern & tī spp. |
| *aka [3] |
aka, aka- |
Metrosideros albiflora
Metrosideros perforata
[also many species with aka as the initial element in the name, e.g. akapuka, Griselinia lucida] |
| *mako [3] |
mako, makomako |
Aristotelia serrata |
| *maqota [3] |
māota |
Dysoxylum spectabile |
| *pua [3]~[5] |
pua |
[Now a word for flowers generally]
Clematis paniculata [Puapua] |
| *tawahi [3] |
tawai, tawhai |
Nothofagus menziesii
Nothofagus fusca [Tawhairaunui]
Nothofagus solandri [Tawhairauriki]
Nothofagus truncata [Tawhairaunui]
Phyllocladus trichomanoides [Tāwaiwai] |
|
|
|
| 4. P. Eastern Oceanic |
|
|
| *koka [4] |
koka |
[Listed in dictionaries as "an edible plant"; also, old, dried leaves of Phormium tenax] |
| *milo [4] |
miro |
Prumnopitys ferruginea |
| *sinu [4] |
tauhinu |
Pomaderris phylicaefolia
Cassinia leptophylla |
|
|
|
| 5. P. Central Pacific |
|
|
| *polo [5] |
poporo, poroporo |
Solanum aviculare
Solanum laciniatum
Solanum nodiflorum |
| *puapua [5] |
puapua |
Clematis paniculata |
| *lewa [5] |
rewa, rewarewa |
Knightia excelsa |
| [Back to Introduction] |
|
|
|
|
|
| 6. P. East Fiji / West Polynesian |
|
|
| *falafala [6] |
wharawhara |
Astelia banksii |
| *hongahonga [6] |
ongaonga |
Urtica ferox
Plagianthus regius [houi ongaonga] |
| *manuka [6] |
mānuka |
Leptospermum scoparium
Kunzea ericoides
Leucopogon ericoides [Mānuka rauriki] |
| *ngēngē [6] |
ngenge |
[Listed in Williams' dictionary as "a shrub"; no further information] |
| *kalo [6] |
karo |
Pittosporum crassifolium
Pittosporum ralphii |
| *kofe [6] |
kohe |
Dysoxylum spectabile |
| *kuta [6] |
kuta |
Scirpus lacustris |
| *lama [6] |
ramarama |
Lophomyrtus bullata
Pseudowintera colorata |
| *lata [6] |
rātā |
Metrosideros robusta
Metrosideros umbellata |
| *luna [6] |
runa |
Rumex flexuosus
Plagianthus divaricatus |
| *nefe [6] |
nehenehe |
[Now a general word for "forest"] |
| *pōniu [6] |
poniu |
Rorippa islandica |
| *takataka [6] |
*takatakapō |
[Variety of] Colocasia antiquora |
|
|
|
| 7. P. Polynesian |
|
|
| *ake [7] |
ake, akeake |
Dodonaea viscosa
Olearia traversii
Olearia avecenniaefolia |
| *fausele [7] |
houhere |
Hoheria populnea |
| *falafala [7] |
wharawhara
kōwharawhara
~
pūwharawhara
~
|
Astelia banksii
Astelia banksii
Collospermum hastatum
Astelia banksii
Astelia solandri |
| *fāpuku [7] |
Te Hāpuku |
Progenitor of Cetacians and Tree Ferns:
Cyathea medullaris
Cyathea dealbata
Cyathea smithii |
| *fauuqi [7] |
houi |
Hoheria glabrata
Plagianthus regius [houi ongaonga] |
| *hulufe, sulufe [7] |
aruhe, rauaruhe |
Pteridium esculentum |
| *kava [7] |
kawa, kawakawa |
Macropiper excelsim |
| *kisi, *kisikisi [7] |
kōkihi |
Tetragona tetragonioides |
| *koli [7] |
korikori |
Ranunculus insignis |
| *kōfufu [7] |
kōhuhu |
Pittosporum tenuifolium |
| *mahuku [7] |
mauku, mouku |
Cordyline pumilo
Asplenium bulbiferum
Asplenium gracillimum |
| *mangefo [7] |
mangeao |
Litsea colicaris |
| *maile [7] |
maire |
Nestegis cunninghamii
Phebalium nudum [mairehau]
Nestegis montana [maire kotae, maire rōroro]
Mida salicifolia [maire taiki]
Syzygium maire [maire tawake] |
| *mamangi [7] |
māmāngi |
Coprosma repens
Coprosma arborea |
| *manapau [7] |
manapau |
[Tree name mentioned in oral histories.] |
| *manono [7] |
manono |
Coprosma grandifolia |
| *masele [7] |
māereere |
[Listed in Williams'dictionary as "a fern", no further information.] |
| *mati [7] |
māti |
[Fruit of] Fuchsia excorticata |
| *mohuku [7] |
mauku, mouku |
Asplenium bulbiferum Asplenium gracillimum |
| *mutie [7] |
mātie |
Poa billardierei [ex Autrofescuta littoralis] |
| *pakilangi [7] |
pakirangi |
[Listed in Williams'dictionary as "a tree", no further information.] |
| *palatao [7] |
paretao |
Asplenium obtusatum
Asplenium oblongifolium |
| *pilita [7] |
pirita |
Ripoogonum scandens |
| *ponga [7] |
ponga |
Cyathea dealbata |
| *pongi [7] |
pongi |
[Variety of] Colocasia antiquora |
| *puka [7] |
puka, pukapuka |
Griselinia lucida [puka, akapuka]
Meryta sinclairii [puka]
Syzygium maire [puka]
Brachyglottis repanda [pukapuka]
Griselinia littoralis [kāpuka] |
| *pukatea [7] |
pukatea |
Laurelia novaezelandiae |
| *saumi [7] |
Haumia |
[The deity associated with wild edible plants, e.g. the root of Pteridium esculentum] |
| *talaqamoa [7] |
taramoa, tātaraamoa |
Rubus cissoides
Rubus schmidelioides
Rubus australis |
| *taputoki [7] |
tītoki |
Alectryon exelsum |
| *tawali [7] |
tawari |
Ixerbia brexioides |
| *tewe [7] |
tewe |
[Fermented juice of] Coriaria arborea |
| *tō [7] |
tō |
[Stem of] Typha angustifolia |
| *toi [7] |
? tōī |
Cordyline indivisa |
| *tutu [7] |
tutu |
Coriaria arborea |
| [Back to Introduction] |
|
|
|
|
|
| 8. P. Nuclear Polynesian |
|
|
| *kaualiki [8] |
kawariki |
Coprosma grandifolia |
| *kauli [8] |
kauri |
Agathis australis |
| *kiekie [8]~[2] |
kiekie |
Freycinetia banksii |
| *kolopuka [8] |
koropuka |
Gaultheria antipoda |
| *maqafai [8] |
māwhai |
Cassytha paniculata |
| *māfaqi [8] |
māwhai |
Sicyos angulata |
| *maika [8] |
māika, māikaika, māmāika |
Arthropodium cirrhatum [Māika kā]
Orthoceras strictum
Orthoceras novaeseelandiae
Microtis unifolia
Thelymitra pulchella
Thelymitra longifolia
Thelymitra pauciflora |
| *nau [8] |
nau |
Lepidium oleraceum
Coprosma foetidissima [naupiro]
Angelica montana [naupiro] |
|
|
|
| 9. P. Eastern Polynesian |
|
|
| *hue [9] |
hue |
Lagenaria siceraria |
| *toromiro [9] |
toromiro |
Prumnopitys ferruginea |
| *hapuku [9] |
Hapuku |
[Deity associated with Tree Ferns and marine mammals] |
|
|
|
| 10. P. Central Eastern Polynesian |
|
|
| *aute [10] |
aute |
Broussonetia papyrifera |
| *fekī [10] |
whekī |
Dicksonia squarrosa Dicksonia fibrosa [whēkī ponga] |
| *ngaio [10] |
ngaio |
Myoporum laetum |
| *kākaso [10] |
kākaho |
[Culm of] Austroderia toetoe &
Austroderia splendens |
| *kāretu [10] |
kāretu |
Hierochloe antarctica |
| *katoto [10] |
katoto |
[Variety of] Ipomoea batatas |
| *kiwa [10] |
kiwakiwa |
Blechnum fluvatile |
| *kofekofe [10] |
kohekohe |
Dysoxylum spectabile |
| *kōfai [10] |
kōwhai |
Sophora tetraptera
Sophora microphylla
Clianthus puniceus [kōwhai ngutu kākā]
Clianthus maximus [kōwhai ngutu kākā] |
| *kōfaikura [10] |
kōwhaikura |
Geum urbanum
Pontentilla anserinoides |
| *kōnini [10] |
kōnini |
[Edible fruit of] Fuchsia excortica |
| *kumala [10] |
kūmara |
Ipomoea batatas |
| *māfoe [10] |
māhoe |
Melicytus ramiflorus
Melicytus lanceolatus [Māhoe wao] |
| *mānawa [10] |
mānawa |
Avicennia marina v. australasica |
| *mamaku [10] |
mamaku |
Cyathea medullaris |
| *moī [10] |
moī |
[Variety of] Ipomoea batatas |
| *naupata [10] |
naupata |
Coprosma repens |
| *nīkau [10] |
nīkau |
Rhopalostylis sapida |
| *pai [10] |
pai |
Aciphylla squarrosa |
| *pa(la)pala [10] |
parapara |
Pisonia brunoniana
Pseudopanax lessonii |
| *piripiri [10] |
piripiri |
Acaena anserinifolia
Bulbophyllum pigmaeum
Haloragus incana
Haloragus micrantha
Hymenophyllum demissimum
Hymenophyllum sanguinolentum
Lophocolea novae-zelandiae (Harpanthaceae) |
| *pōhue [10] |
pōhue; pōhuehue, pōpōhue |
Muhlenbeckia complexa
Muhlenbeckia axillaris
Calystegia sepium [pōhue]
Calystegia tuguriorum
Calystegia soldanella
Clematis paniculata
Clematis cunninghamii
Clematis foetida
Clematis hookeriana
Passiflora [Tetrapathaea] tetrandra |
| *reto [10] |
retoreto |
Azolla filiculoides |
| *samo [10] |
hamohamo |
[Variety of] Ipomoea batatas |
| *sinasina [10] |
hinahina |
Melicytus ramiflorus |
| *soloeka [10] |
horoeka |
Pseudopanax crassifolius |
| *tāfero [10] |
tāwhero |
Weinmannia racemosa |
| *tainoka [10] |
tainoka |
Carmichaelia australis |
| *tōtara [10] |
tōtara |
Podocarpus totara
Podocarpus cunninghamii
Leptecophylla juniperina
Leupogon fraseri
Polytrichum juniperinum
Libocedrus plumosa [tōtara kiri kōtukutuku] |
| *nono [? 10] |
nonokia |
Pomaderris apetala |
|
|
|
| 11. P. Tahitic |
|
|
| *kānuka [11] |
kānuka |
Kunzea ericoides |
| *lemu [11] |
remuremu |
Selliera radicans |
| *neinei [11] |
neinei
neineikura ~
|
Dracophyllum latifolium
Carmichaelia grandiflora [Neineikura]
Carmichaelia odorata [Neineikura]
|
| *tausinu [11] |
tauhinu |
Pomaderris phylicaefolia |
| *raupo [11] |
raupō |
Typha orientalis |
| *tafifi [11] |
tawhiwhi |
Pittosporum tenuifolium
Parsonsia heterophylla |
| *taraire [11] |
taraire |
Beilschmiedia tarairi |
|
|
|
| 12. P. Rarotongan / Māori |
|
|
| *angi [12] |
angiangi |
Coprosma repens |
| *kauere [12] |
kauere |
Vitex lucens |
| *kōkihi [12] |
kōkihi |
Tetragonia tetragonioides |
| *kōpī [12] |
kōpī |
Corynocapus laevigata |
| *kōtuku [12] |
kōtukutuku |
Fuchsia excorticata |
| *pōfutukava [12] |
pōhutukawa |
Metrosideros excelsa;
variety of Ipomoea batatas. |
| *pūfā [12] |
pūhā, pūwhā |
Sonchus littoralis
Sonchus asper |
| *sage [12] |
hangehange |
Geniostoma rupestre |
|
|
|